نام حکیم بزرگ ایران، فردوسی توسی و شکوه زبان فارسی بار دیگر در شامگاه ۲۳اردیبشهت در آیینی با شکوه با نام «شاهنامه و هویت ایرانی» در تالار وحدت طنینانداز شد؛ آیینی که در آن، اهل ادب و هنر و دلبستگان فرهنگ ایرانزمین گرد آمدند تا بار دیگر شاهنامه را نه صرفاً بهعنوان کتابی کهن، بلکه در قامت حافظ حافظه تاریخی و ستون استوار هویت ایرانی بازخوانی کنند؛ میراثی که قرنهاست زبان فارسی را از گزند فراموشی و خاموشی عبور دادهاست.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، در آغاز این مراسم، ارکستر سمفونیک تهران به رهبری آرش امینی و با آهنگسازی حشمت سنجری، به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت مقام فردوسی، در آیین «شاهنامه و هویت ایرانی» قطعات مختلفی را اجرا کرد. قطعات اجراشده در این برنامه شامل «نیایش یزدان»، «ایران»، «افق بیکران» و «شاهنامه وطن است» بود که با استقبال مخاطبان همراه شد.
در ادامه این مراسم، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به جایگاه فردوسی در تاریخ و فرهنگ ایران اظهار کرد: ایران و ایرانی به فردوسی و شاهنامه مدیون است، زیرا فردوسی در پاسداری از زبان فارسی نقش اساسی ایفا کرده است.
سیدعباس صالحی با بیان اینکه ایران سرزمین زبانها، لهجهها و گویشهای گوناگون است، افزود: زبان فارسی ضمانتبخش وحدت و تمامیت ارضی ایران بوده و هست و فردوسی نقش تعیینکنندهای در حفظ و تقویت این زبان داشته است.
وی تأکید کرد: از ویژگیهای برجسته تمدن ایرانی این است که ما همچنان میتوانیم متون کهن خود را درک کنیم و این پیوستگی تاریخی تا حد زیادی مرهون تلاشهای فردوسی است. به گفته او، فردوسی بهتنهایی نقش یک فرهنگستان را ایفا کرده و در خلق و گسترش واژگان فارسی سهمی بیبدیل داشته است.
صالحی با توصیف شاهنامه بهعنوان حافظه تاریخی ایران اظهار کرد: شجره ملی ایرانیان در شاهنامه ثبت شده و این اثر موجب شده است که ما بهعنوان یک ملت، هویت و شناسنامه تاریخی خود را حفظ کنیم. به گفته وی، این حافظه تاریخی عامل پایداری ایران در برابر فراز و نشیبهای تاریخی بوده است.
شاهنامه راوی حکمت ایرانی
وی همچنین شاهنامه را راوی حکمت ایرانی دانست و افزود: این حکمت نهتنها دارای مبانی نظری است، بلکه در قالب نمادها و دستورالعملهای عملی نیز تجلی یافته و شاهنامه روایتگر این مجموعه ارزشمند است.
وزیر فرهنگ با اشاره به نقش اسطورهها در شکلگیری روح جمعی جامعه گفت: شاهنامه حافظ اسطورههای ایرانی است و این اسطورهها در شکلدهی به ناخودآگاه جمعی جامعه ایرانی نقش مهمی دارند. اگر فردوسی این اثر را خلق نمیکرد، روح جمعی ایرانیان به شکل دیگری رقم میخورد.
صالحی تصریح کرد: شاهنامه را میتوان معمار روح حماسی ایرانی دانست. به باور وی، پایداری ایران در بزنگاههای تاریخی، بازتابی از همین روح حماسی است که بهواسطه شاهنامه در فرهنگ ایرانی شکل گرفته است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت صیانت از میراث فردوسی اشاره کرد و گفت: در ابتدای انقلاب، عدهای قصد تعرض به آرامگاه فردوسی را داشتند، اما با اقدام بهموقع رهبر شهید، از این اثر تاریخی صیانت شد. به گفته وی، فردوسی همواره بهعنوان قله ادب ایران مورد توجه بوده و جایگاهی منحصربهفرد در فرهنگ ملی دارد.
صالحی خاطرنشان کرد: فردوسی نماد تثبیتشده هویت ایرانی است و امید میرود تأثیر ماندگار او در فرهنگ و زبان فارسی همچنان پایدار بماند.
شاهنامه، پایداری فرهنگی ایرانیان
میرجلالالدین کزازی، استاد ادبیات و چهره ماندگار زبان فارسی، نیز در آیین «شاهنامه و هویت ایرانی» با تأکید بر جایگاه شاهنامه در هویت ملی، دلبستگی به این اثر را مهمترین معیار شناخت دوستداران واقعی زبان فارسی دانست.
وی در این مراسم خطاب به حاضران اظهار کرد: برترین و بیچونوچراترین سنجه برای شناخت علاقهمندان راستین زبان فارسی، دوستداری شاهنامه است و کسانی که با این اثر پیوند دارند، در حقیقت پاسداران فرهنگ ایرانیاند.
کزازی با اشاره به نقش حکیم فردوسی در تاریخ ایران افزود: اگر فردوسی در یکی از دشوارترین دورههای تاریخی ظهور نمیکرد و شاهنامه را نمیسرود، امروز نه هویت ایرانی به این شکل باقی میماند و نه زبان فارسی چنین استواری و پویایی داشت.
این پژوهشگر ادبی همچنین با نقل خاطرهای از حسنین هیکل، روزنامهنگار سرشناس مصری، گفت: به گفته او، یکی از دلایل پایداری فرهنگی ایرانیان، برخورداری از شخصیتی چون فردوسی است؛ در حالی که دیگر ملتها از چنین ظرفیتی بیبهره بودهاند.
کزازی در پایان با تأکید بر تداوم حیات فرهنگی ایران اظهار کرد: ایران در طول تاریخ از آزمونهای دشوار عبور کرده و در شرایط کنونی نیز با همان استواری و سربلندی مسیر خود را ادامه خواهد داد.
برنامه ملی حمایت از شاهنامه
سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه و معاون رئیسجمهوری، در آیین «شاهنامه و هویت ایرانی» از تدوین برنامهای مشترک برای حمایت از ادبیات ایران و شاهنامه خبر داد.
وی با اشاره به همکاری نهادهای دولتی گفت: این برنامه با مشارکت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان برنامه و بودجه تهیه شده و هدف آن تقویت جایگاه ادبیات فارسی، بهویژه شاهنامه، در سطح ملی است.
پورمحمدی همچنین از آغاز طرح آموزش شاهنامهخوانی و ایجاد خانههای شاهنامهخوانی در سراسر کشور خبر داد و افزود: این طرح با پیگیری معاونت فرهنگی وزارت ارشاد اجرا میشود تا آموزش و ترویج شاهنامهخوانی به یک منطقه خاص محدود نماند. به گفته وی، در گام نخست، افتتاح نمادین این مراکز در استان چهارمحال و بختیاری و زادگاه فردوسی انجام خواهد شد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه در ادامه به طرحهای فرهنگی دیگر اشاره کرد و گفت: احداث باغموزه بزرگ توس نیز در دستور کار قرار دارد تا بهعنوان محلی برای برگزاری آیینهای فرهنگی و بزرگداشت مفاخر این منطقه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین مسیر میان همدان تا سهرورد، از آرامگاه بوعلیسینا تا سهروردی، «جاده حکمت» نامگذاری شده است.
وی در پایان با اشاره به ظرفیتهای گسترده شاهنامه تأکید کرد: شاهنامه فردوسی گنجینهای است که برای هر سلیقهای بهرهای دارد و حتی در حوزههایی مانند مدیریت و برنامهریزی نیز میتوان از آموزههای آن بهرهمند شد.
در پایان این آیین از استادان میرجلالالدین کزازی، محمدجعفر یاحقی، قدمعلی سرامی و کوروش اسدپور، به پاس یک عمر تلاش برای پاسداشت شاهنامه و زبان فارسی تقدیر به عمل آمد. همچنین طرح افتتاح خانههای شاهنامه در خراسان و چهارمحال و بختیاری رونمایی شد.
شما چه نظری دارید؟